Kist hidatik nedir ?
Kist hidatik kedi, köpek gibi hayvanlardan insanlara geçen bir parazit nedeniyle başta karaciğer olmak üzere bazı organların içinde içi sıvı dolu kistlerin oluşmasıdır. Karaciğerde başka nedenlerle de kist oluşabilir. Kist hidatikte diğer kistlerden farklı olarak kistlerin içindeki sıvıda parazitin yavruları yaşar.
Kist hidatik nasıl oluşur ?
Kist hidatik ; kedi, köpek, tilki, kurt gibi hayvanların barsaklarında yaşayan Echinococcus adlı parazit yoluyla insanlara bulaşır. Echinococcus , köpeklerde hastalık yapmaz. Çünkü yumurtası, onların sindirim sisteminde parçalanamaz ve parazit, yumurta içinde dışkı ile atılır. Köpek ve kediler kendilerini yalayarak temizlerken bu yumurtaları anüslerinden vücut tüylerine taşırlar. İnsanlar ya bu hayvanlarla doğrudan temas yoluyla veya bu hayvanların dışkılarıyla kirlenmiş sebze veya meyvelerin iyi yıkanmadan yenilmesi sonucu bu yumurtaları yutarlar. Yutulan tenya yumurtaları yoluyla hastalık oluşur. Halk arasında yaygın olan “kedi köpek tüyü boğazına yapışır, akciğerine yapışır , kist yapar” görüşünün temeli aslında bu parazit ve sebep olduğu problemlerdir. Periyodik antiparaziter uygulaması yapılan bir kedi yada köpeğin tüyünün insan sağlığı için hiçbir sakıncası yoktur çünkü kedi köpek tüyünün insan saçından , sakalından , kirpiğinden , kaşından hiçbir farkı yoktur .
Parazitin İnsana Bulaşma Şekilleri
İnsan enfeksiyonuna parazitin sadece yumurtası neden olur. Bunun dışında herhangi bir bulaşma yolu yoktur. İnsanlar yumurtaları şu şekillerde alabilirler :
1-Bulaşık Dışkının Gıda veya Sulara Bulaşması :
Yerde yetişen sebze ve meyvelere doğrudan bulaşık dışkının bulaşması ve bunların iyice yıkanmadan yenmesi sonucu gerçekleşir. Bulaşma bazen sineklerin bulaşık dışkılara konarak orada bulunan yumurtaları vücutlarıyla yiyeceklere taşımaları ile de olabilir.
2-. Bulaşık Toprak veya Kumlarla :
Özellikle çocukların toprak veya kum havuzlarında oynarken bulaşık köpek dışkısına bulaşması ve daha sonra ellerini yıkamadan ağızlarına götürmeleri sonucu gerçekleşir.
3- Köpeklerin Sevilmesi Sırasında :
Köpek tüylerinde yumurta bulunabilir, sevme sırasında ele bulaşan yumurtalar ellerin yıkanmaması durumunda insanlara bulaşarak hastalık yapabilmektedir.
4- Bulaşık Dışkının Toz Haline Gelmesiyle :
Yumurta ile bulaşık dışkı kurur ve toz haline gelir. Yumurtalar rüzgarla uçarak yiyeceklere bulaşır veya insanların ağız ve burunlarından enfekte eder.
Kistler hangi organlarda oluşur ?
Kist hidatik en çok karaciğerde olmak üzere, akciğer, dalak, böbrek, kalp, beyin gibi birçok organda oluşabilir
Belirtileri nelerdir ?
Hastalığın belirtileri kistin büyüklüğü, karaciğerde yerleştiği bölge , içindeki parazit yavrularının canlı olup olmaması ve iltihaplı olup-olmamasına bağlı olarak değişir. En sık karşılaşılan şikayetler karın ağrısı, bulantı, kusma, şişkinlik, sarılık, zayıflama ve ateştir. Bazı hastalar karında ele gelen şişlik nedeni ile de başvurabilir.
Ultrasonografi ve bilgisayarlı tomografi gibi radyolojik yöntemlerin yanı sıra bazı kan tetkiklerinin yapılması ile çoğu hastada tanı konulabilir. Hastalığın daha komplike olduğu hastalarda ilave görüntüleme yöntemleri gerekebilir.
Tedavi nasıldır?
1. İlaçla tedavi: İlaçla tedavinin ameliyat gerektirmemesi ve hastanın günlük yaşantısını etkilememesi gibi avantajları vardır. Ancak ilaç ile tedavi çoğu kiste etkili olmaz. Ayrıca ilaçlar karaciğerde geçici hasar oluşturabilir. Bu nedenle eşlik eden ciddi kalp ve akciğer hastalıkları nedeniyle ameliyat edilemeyen veya hastalığı çok yaygın olduğu için diğer tedavi yöntemleri ile tedavi edilemeyen hastalarda denenebilir.
2. Kistin boşaltılması: Ultrasonogarfi veya bilgisayarlı tomografi rehberliğinde kist boşluğunun dışardan sokulan bir iğne yolu ile boşaltılması ve içeri verilen parazit öldürücü ilaçlar ile sterilize edilmesi işlemidir. Bu işlem tüm hastalarda başarılı olmaz. Özellikle kist içeriği yoğun ise bu şekilde boşaltılması bazen mümkün olmaz. Boşatma işleminin tam olmadığı hastalarda hastalık kısa süre içinde tekrarlar. İşlemle ilgili diğer sorunlar işlem sırasında oluşabilecek çok şiddetli alerjik reaksiyon ve kist içine verilen parazit öldürücü ilaçların safra yollarına zarar vermesidir. Genel durumu bozuk olan veya ameliyatı kabul etmeyen bazı hastalarda denenebilir
3. Cerrahi tedavi: Kist içeriğinin herhangi bir yayılma olmaksızın boşaltılmasını takiben kist boşluğunun küçültülmesi işlemidir. Bu işlemler yapılırken kist sıvısının başka bir bölgeye sıçratılmaması çok önemlidir. Böyle bir sıçrama oluşursa bir süre sonra karın içinde birçok bölgede kist oluşması gibi istenmeyen bir sonuçla karşılaşılabilir. Bazı hastalarda bazen kisti tedavi edebilmek için karaciğerin bir kısmının veya tamamının çıkarılması gerekebilir.
4. Laparoskopik cerrahi: Cerrahi tedavi açık ameliyatla yapılabileceği gibi uygun hastalarda laparoskopik tedavi tercih edilebilir. Laparoskopik ameliyatlar sonrası hastalar ameliyat sonrası çok daha az ağrı duyarlar, kısa sürede hastaneden taburcu olurlar ve kısa bir zaman içinde normal yaşantılarına dönerler. Estetik görüntü mükemmeldir.
